Full text |
waarvan in het Oktobernummer het volledig
programma wordt gepubliceerd.
De bibliotheekwet in ons land is ongeveer
9 jaren in werking. De ondervinding heeft
bewezen op grond van wat nu bestaat én
waarmee deze nota alleen rekening houden
zal dat het niet noodzakelijk is te streven ■
naar een eigenlijke bazisverandering der wet.
Een aanvullende wet waardóór meer spéciaal
de toestand in de groote gemeenten geregeld
zou worden, zou voldoende wezén om het
Belgisch bibliotheekleven een stevige con-
structie te geven in de hoogere orden. Deze
kant van het vraagstuk zal hier echter ge-
heel buiten beschouwing blijven daar het
meer en meer noodzakelijk wordt in de al-
lereerste plaats te streven, naar één betere
organischer inrichting der bestaande boeke-
rijen vooral wat het . samenstellen van den
boekenschat bétreft. Verder dient er gewerkt
in de richting van minder onderlinge ver-
snippering, betere vorming en meer vakbe-
kwaamheid bij den bibliothekaris en niet
het minste moet een grootere eenvormigheid
in de reglementen dié de openbare biblio-
theek beheerschen, tot stand komen.
De Belgische wet heeft kwantitatief ver-
rassende uitslagen gegeven. Het aantal uit-
leeningen en het aantal boeken in bezit zijn
geweldig gegroeid. Of de opgegeven cijfers
juist zijn is een andere zaak- Voor wij ^zoo-
ver zijn dat met absolute zekerheid de juist-
heid der opgegeven cijfers kan bevestigd
worden, zullen er nog vele jaren verloopen.
Ten ware men er in gelukte in betrekkelijk
korten tijd het idee in de hoofden der biblio-
thekarissen vast te ankeren, dat kwantiteit
ééne zaak is, maar dat kwaliteit bij het be-
oordeelen van het lezen van veel grooter
gewicht is. Het is toch de kwaliteit der ge-
lezen boeken, die bij de beoordeeling van
den cultuurgraad van een volk den zwaar-,
sten doorslag geeft.
Dat in ons land de zucht naar groote cij-
fers zoo van meet af aan de voornaamste
-bekommernis voor de meeste bibliotheken
is geweest, heeft verschillende oorzaken.
Noemen wij slechts de onzalige zucht naar
concurrentie tusschen vrije en officiële in-
stellingen, tusschen vrije bibliotheken onder-
ling, de drang bij officiëele menschen om
cijfers te krijgen die deze van andere landen
benaderen en dan ook wel het feit dat in
véle gevallen de toegekende subside verband
hield met het aantal uifleemngen en het
aantal boeken in bezit. Dit is natuurlijk de
verkeerde methode, vooral als men er naar
streeft van de openbare bibliotheek een. cul-
tüurinstrument te maken.
Als maatstaf voor de toekenning der sub-
side de uitleeningen en het aantal boeken
nemen,- is onbillijk en niev verdedigbaar. De
béste bibliotheek is niet die waar het meest
uitgeleend en het meeste boeken' voorhanden
zijn. Niemand toch zal het in zijn hoofd krij-
gen om te gaan beweren dat het beste dag-
of week- of illustratieblad datgene is dat het
meeste lezers telt. Werd die regel aangeno-
men, dan zou het ar werkelijk bedroevend
gaan uitzien. Piccolo, Snuiver en andere
prullen, om «niet erger te zeggen, kwamen
dan zeker de eersten.
De methode van toekennen der subside
brengt in de meeste gevallen bij den tublio-
thekaris eene soort beroepsdeformatie. Zijne
bekommernis is niet langer meer eenen uit-
gelezen boekenschat samen te brengen. Hij
moet goedkoope boeken hebben, omdat hij
er dan ook veel kan koopen. Zij moeten
daarbij in den smaak vallen van het hui-
dige publiek omdat er dan veel zal ontleend
worden. De ' opvoedende kant van het werk
gaat aldus wel heelemaal verloren, maar dat
komt er minder op aam Werner, Courths-
Mailler en andere dergelijke dingen krijgen
beslist de voorkeur-en worden de hoofdbe-
trachting van den boekbewaarder, dan als
zii slechts mogen aanzien worden als zeer
minderwaardig hulpmateriaal. Geeft, dit alles
nog niet de verwachte cijfers dan worden
uitleeningen maar' met zooveel verhoogd.
Controle bestaat toch niet in voldoende, ma-
te en zal trouwens, met welk duivelsch stel-
sel ook, tegenover zekere geraffineerden
nooit met succes kunnen opwegen. Moesten
er wel voldoende inspecteurs zijn, dan is het
hun toch absoluut onmogelijk de juistheid
der opgegeveri cijfers na te gaan. Met dat
stelsel wordt de goede en bekwame biblio-
thekaris, die zijne taak ernstig opvat, het
'slachtoffer. Hij zal altijd minder krijgen,
zelf als zijne bibliotheek zich grootere gel-
delijke opofferingen getroost dan die van
zijne collega’s die in eene bibliotheek met
meer zien dan eene instelling waar zooveel
. mogelijk moet gelezen worden.
Hoe in dezen toestand verandering bren'
sent
Het meest ^geschikt terrein schijnt ons dit
der provincies. Sommigen onder hen steun-
den de openbare bibliotheken reeds vóór er
eene wet bestond. Zij deden dit geldelijk en
bewezen aldus dat zij meer voelden voor de
openbare boekerij dan de Staat-zelf. In de
meeste provinciën bestaan daarbij biblio-
theek commissiën, waar de zaak ernstig kan
overwogen worden, terwijl de Staat zijn n°o-
gere commissie heel beleefd naar huis heeft
gezonden. Daar komt dan nog bij, dat de |