Full text |
dan deze woeste overtuiging de weeklacht gaat, die de wereld slaakte, toen
te Milaan het Breviarum Grimani per ongeluk de prooi van de vlammen
werd in ’t begin van deze eeuw en hoe vol de bevrediging was,, toen men
vernam, dat tal van prachtige afdrukken het boek nog leven lieten. Was de
verontwaardiging in heel de wereld niet groot, toen de Leuvense Bibliotheek
verdween in 1914, en met haar een van de prachtigste verzamelingen
godsdienstige literatuur ? Maar op de eerste berichten kwam de reactie dra
los. Spontaan en algemeen gingen alle bibliotheken van naam op zoek, of zij
’t verloren werk niet hadden, om het in de aandacht aan te bevelen, en de
mensheid gerust te stellen. En hoe werd er gejammerd om het verlies van
Herrad van Landsperg’s enig miniatuurschrift, toen in 1870 de Straatsburgse
bibliotheek uitbrandde ? Feldhaus beweert, dat met dat werk een onmisbare
schakel voor de geschiedenis van de techniek in de middeleeuwen verloren
ging. Ook van dat werk bleven eindjes recht !
Alles dooreengenomen, slagen de heeren despoten er niet in het boek
uit de wereld te helpen, hetzij zij hun vernietigende kracht rechtstreeks of
onrechtstreeks gebruiken. De innerlike weerstand, die zij ontmoeten, is te
groot ! Want niet gauw worden Caesar’s (toch onvruchtbare) woorden in
lijdzaamheid aanhoord, woorden die hij autoritair sprak, toen men hem
smeekte Alexandrie’s bibliotheek (weer diezelfde) te sparen : « Beter ware
het, dat de Egyptenaren hun leven lieten, dan dat zij zich verdromen aan
hun boeken », neen von Hutten slingerde zijn vervolgers in Jt gezicht :
« Verbrandt gij mijn boeken ? Dan verbrand ik uw stad ! »
Zo staat de strijd hard tegen hard ; steeds weer dreigt de vlam, die
oude vlam, waarvan wij reeds in den Bijbel wat vernemen. Kijk het maar
na in Jeremias XXXVI : 22. Men kan er lezen, dat Jojakim « het woord »
heeft verbrand !
Maar al heeft men er af en toe de auteur nog bij verbrand, als afschrik-
wekkend voorbeeld, toch nog is de pen op het papier neergekomen om op
te schrijven en te herhalen, wat pas was weggeveegd. Het boek wil nu een-
maal leven !
In 1628, liep Alexander Leighton voor een publicatie eventjes 10.000
pond boete op. Hij w*erd uit zijn ambt verwijderd. Aan den kaak kwam hij
en in volle Winter, bij sneeuw en vorst, werden hem in 1630 de oor en afge-
sneden en den neus gespleten. Gebrandmerkt werd hij op het voorhoofd ;
en levenslang kreeg hij er nog bij ! « Het was een onmenselik schouwspel »,
zegt hij, « dat ik te zien gaf. » Hij bleef echter niet het laatste « slechte
voorbeeld ».
Gentilis moest, te Bern, met eigen hand, de brandstapel van zijn boeken
opsteken en werd dan weggeleid. De Dominis, die reeds bij de Heer was,
werd ontgraven om verbrand te worden met zijn geesteskinderen, welke
spraken van... verdraagzaamheid hier op aarde! Maar er hoefde niet eens
76 |