Full text |
bekeek het uitsluitend van den kant van zijn letterkunige beteekenis en in-
vloed. De verdienste van Kirchner's boek ligt nu juist hierin dat hij zijn stof
kultuurhistorisch heeft behandeld en licht heeft geworpen op de verhouding
van het tijdschriftenwezen tot boekhandel, bibliografie, filologie, en op de
elementen welke er hebben toe bijgedragen het tijdschrift in zoo betrekke ijk
korten tijd zulk een geweldige vlucht te geven. Vooraf was het noodzakehjk
een bibliografisch overzicht van het materiaal aan te leggen. Deze bibliografie
brengt onvermoede uitzichten; plots wordt het duidelijk welke steden en
gewesten in de geestelijke productie vooraangingen, men ontmoet de namen
van de geleerden die in de onderscheiden wetenschappen penvaardig waren,
men ontdekt welke dichters en letterkundigen zich bij voorkeur van het tijd-
schrift bedienden als verbreidingsmiddel voor hun pennevruchten. Zoo wordt
de bibliografie de basis van elke behandeling van het tijdschriften wezen, met
enkel voor de letterkundige geschiedenis maar ook voor de geschiedenis van
de wetenschappen van hét tijdperk. ■>.,1 » . ■«•p ’Vf
De eerste uitslagen van Kirchner’s onderzoek worden in dit Dteel 1 neer-
gelegd Vooreerst tracht de schrijver te komen tot een nauwkeurige omschrij-
ving van het begrip: tijdschrift, in de 1T en 18e eeuw,. Zijn bepaling ( 1 ) wordt
erg langademig, maar er is dan ook geen speld tusschen te krijgen: zij sluit
als een bus. Vervolgens behandelt Kirchner de uitgeversgeschiedems: produc-
tiekosten, verhouding van uitgever tot redacteur, honoraria. (Levensduur en
levensmogelijkheden worden bepaald door de oplage.) Ook de uitgevers-
winst wordt behandeld, de bedrijfsinrichting en uitbating, met een uitweiding
omtrent de ervaring met het « Selbstverlag ». Met, als basis van vergelijking,
voor de geldwaarde, de overeenkomstige graanprijzen, weegt Kirchner de
kostenberekening van voorheen en nu, tegen elkaar af, en komt tot het besluit
dat zet- en drukkosten fel zijn toegenomen (met ongeveer 250%), wat maar
gedeeltelijk wordt goedgemaakt door de prijsvermindering van het papier.
De uitbating is dus möeilijker dan voorheen. , .>
In het derde hoofdstuk heeft Kirchner het over de namen der tijdschnir
ten (begripsverandering van het Woord) : Zeitschrift, Journal, Tagebuch, Mo-
ratschrift, Blàtter, enz. In het kenwoord wordt het oorspronkelijke latijn ||gj
drongen. ’Kirchner doet opmerken hoe de keuZe van een titel niet alleen
beïnvloed wordt door de leidende richting in geleerden en literairen smaak,
maar ook taalkundige en vreemde invloeden ondergaat en dat een dieper onder-
zoek van dit thema een stuk kultuurgeschiedenis zou weerspiegelen
Met belangstelling zien wij het 2“ deel tegemoet dat ons de bibliografie
moet brengen van het Duitsche tijdschrift tot aan den vooravond der Fransche
ievolutie (1790). Y*d,ö’;
m Het Tijdschrift is een met de bedoeling van onbegrensden duur gestichte, op min
of meer regelmatige tijdstippen verschijnende publicatie, welke door mechanische verveeb
vuldiging, voor een over ’t algemeen begrensden kring van belangstellend^ verwezenlijk,
wordteen waarvan de afzonderlijke stukken te herkennen zijn als de (periodiek) terug-
rende deelen van een als eenheid geleid geheel, dat binnen de grenzen van zijn vak- of
wetenschapsgebied een verscheidenheid van inhoud nastreeft.
95 |