Full text |
de meening, dat wat voor het lichame-
ke geldt, ook zonder meer op het gees-
telijke mag worden toegepast.
In het boek zelf vinden wij nu, na
een inleiding die meer als entrée en ma-
tière dienen moet, eerst eene beschou-
wing over de handeling, zooals zij zich
in het menschelijke vertoont en eene
vergelijking daarvan met wat in het
dierlijke wordt waargenomen. Dan
vraagt de schrijver zich af of zijne ge-
volgtrekkingen hieruit met de leer om-
trent het ontstaan der soorten of met
wat wij van het geheugen weten in strijd
mochten zijn. Zijns inziens worden zijne
meeningen door een juiste opvatting
omtrent deze dingen eer bevestigd dan
bestreden.
Na zoodoende ,het instinkt meer als
geheugen te hebben gewaardeerd, be-
schouwt hij het daarna meer als erfelijk-
heid, en sluit zich, wat de feiten be-
treft, aan het voortreffelijke boek van
Dr. Schallmayer, Vererbung und Ausle-
se, aan. De gegevens van de leer der
voortplanting en die van het Mendelon-
derzoek worden door hem van zijn
standpunt uit bezien en met de opvat-
tingen die hijzelf verdedigt vereenig-
baar bevonden- Hij blijkt daarbij van
een dualistische wereldbeschouwing uit
te gaan, althans deze voor een vrucht-
baar onderzoek van zijn onderwerp
noodzakelijk te achten. Dat lichamelijk
en geestelijke eigenschappen uit een
oogpunt van overerving niet klakkeloos
mogen gelijkgesteld, wordt door hem
met cille klem betoogd.
Daarna eerst gaat hij over tot zijn
meer eigenlijk onderwerp, om, voor
zooverre dit niet reeds in het vooraf-
gaande geschied mocht zijn, de werkin-
gen van het instinkt te bepalen bij den
mensch. Welke rol speelt nu de erfelij-
ke heugenis in het raderwerk van den
menschelijken geest? Wat is ons geeste-
lijk we'1 en wat niet aangeboren en hoe
verhoudt dit aangeborene zich tot wat
later in het leven met den mensch ge-
schieden mag?
Hij bespreekt daartoe, steeds het er-
felijke met het verworven wel- en onbe-
hagen vergelijkende, wat het instinkt bij
ons is, wat het lijdt en wat het doet, en
derhalve, waaruit het bestaat, waardoor
het wordt beinvloed of gewijzigd en wat
het zelf in den mensch vermag. De in-
vloeden der kruising, van geslacht en
ouderdom en ook der ervaring, alsook
de verhouding tusschen de aangeboren
herkenning en de' aangeboren handeling
komen hierbij ter sprake. Tevens hoe en
in hoeverre het instinkt ons doel be-
paalt, onzen schoonheidszin beinvloedt
en ons karakter vormt. En eindelijk hoe
het zich aan ons vertoont in wat wij ziel,
geweten en voorgevoelen plegen te noe-
men. Ook enkele beschouwingen over
de leer van Freud vinden in dit hoofd-
*stuk plaats.
Het geheel wordt besloten door een
zeer korte nabetrachting over meer al-
gemeene dingen.
Dat ik al de meeningen van den
schrijver niet kan bijtreden hoef ik
eigenlijk niet te zeggen. Het gebied dat
hier wordt behandeld is zoo uitgestrekt
en zoo afwisselend, grenst aan zoo-
veel wetenschappen dat éen volkomen
eensgezindheid uitgesloten is. Dit belet
mij niet het werk ten zeerste aan te be-
velen. Gedachten en stijl zijn een waar
genot. Het verslag dat over eenige da-
gen verschijnt in dit tijdschrift, zal dit
genot nog vermeerderen.
Dr. A. Claus.
KAAKEBEEN, C. G. & JAN LIGHT-
HART. — Vcm alle tijden. NT 2. —
41 |