Full text |
steld bij de verbeurdverklaring der abdij, dat berust in de «Bibliothèque de Bourgogne»
weten we dat de Franschen nog 1534 banden in verschillend formaat aantroffen.
Sinds. 1847 heeft men zich met nieuwen moed aan ’t werk gezet. En de moeite
is beloond geworden. De tegenwoordige verzameling bevat zoowat 20.000 banden ;
geen gespecialiseerde vakbibliotheek. Zij bevat allerlei rariora, zeldzaamheden, verlusti-
gingen voor den bibliofiel die genoegen heeft aan zeldzame drukken en fraaie banden.
Voor specialisten in het vak is dit gemakkelijk te begrijpen als ik vertel waar de latere
aanwinsten bijzonder vandaan komen : een deel zijn duplicaten verkocht door de
Koninklijke bibliotheek, uit het fonds Van Hulthem, de gekende Gentsche bibliofiel
( j 1832) , andere komen Van de bibliotheek van baron Th. de Jonghe, van de
Antwerpenaren van Bellinghen, Smolderen, Frédéric Verachter (rond 1850 archivaris
der stad) ; ook nog van Ridder Gustaaf van Havre, ' een tijd lang voorzitter
van den kring der Antwerpsche Bibliophilen ; eindelijk van den E. H. de Braey, die
bij testament een rijken boekenschat 'naliet aan de abdij.
Een woord over de samenstelling. De bibliotheek bevat 54 incunabelen of wie-
gedrukken. 143' postincunabelen (1500-1540), waaronder 42 Nederlandsche, meest
alle Antwerpsche drukken ; eenige daarvan zijn zeer zeldzaam ; verder een verzame-
ling van ruim 340 Plantijndrukken, vanaf het eerste jaar (1555) ; een merkwaardige'
verzameling van 357 Verken over heraldiek ; een rijke keuze van werken en werk-
jes over mystiek en geestelijk leven (waarvan de lijst zal verschijnen in Ons geestelijk
Erf) , een kostbare verzameling albums in atlas formaat of in folio. Onder de tentoon-
gesteldé atlassen was een deel van den. volledigen Blaeu (in 15 deelen, waaronder
6 Steden-deelen, met gekleurde platen. Ook een volledig Visscher met kunstig ge-
kleurde kaarten), met reproducties in kopersnee of koperets, staal- of steendruk. (Hier-
onder 1 0 echte houtsneden van de Apocalypsis van Dürer, 2e druk, 151 0 ; een echte
Rembrandt-ets, 3en staat, enz.)
Iets waarop de aandacht nog mag getrokken worden is de goede staat van be-
waring van de meeste der exemplaren. En ook nog dit mag gezegd, dat verzamelingen
als deze een monument van hulde zijn aan het kunstverleden van Antwerpen ; denk
eens aan dat er daar werken te vinden zijn van 1 34 verschillende Antwerpsche druk-
kers en uitgevers uit de 1 6e en 1 7e eeuw !
Pater Nieuwenhuyzen maakte ook onze belangstelling wakker voor een modem
houtsnijder, Geert Baksteen, wiens merkwaardige illustratie van Gezelle’s Berechting
hij ons liet bewonderen. We kregen ook een heel zeldzaam exemplaar te zien van
«dermotechnotoraie», d.i. in begrijpelijke taal : de kunst van in perkament (eigenlijk :
huid) te snijden, het werk van een Duitsch student in de theologie. Tekst en versiering
zijn uitgesnsden op de wijze yan de 1 8e eeuwsche santjes. Achter elk blad is een zwart
grondvel ingelascht, zoodat de opengewerkte tekst er goed tegen uitkomt. Een staaltje
van ongewone vaardigheid en «monnikengeduld».
Nadat we het bezoekersboek hebben geteekend, voeft Pater Nieuwenhuyzen ons
naar het oudste, en architectonisch merkwaardigste gedeelte der abdij: de kerk.-Opge-
richt in 1 ! 40, gewijd in 1 190, is zij een der zeldzame overblijfselen van romaansche
112 |