Full text |
zijn overwerkte kantoorheeren, er is een ministersvrouw met eêil
verleden, er is een rector van een gymnasium uit een provinciestadje,
een van die „ontwikkelde menschen", die Hamsun zoo dierbaar zijn
als slachtoffers van zijn ironie, er is een Finsche graaf in zijden sokken
en overhemden, er is een aspirant-zelfmoordenaar-uit-huwelijksleed
en zijn onafscheidelijke vriend, de man, die met melaatschheid
bedreigd wordt en nog een half dozijn menschen behalve de heldin
van het boek, voor zoo ver dit boek een heldin heeft. Juffrouw
d’Espard zou een tikjuffrouw met een knap gezichtje als vele
anderen zijn, wanneer ze niet de dochter was geweest van een
Fransch avonturier — van goede Fransche familie heet dat op Tora-
hus — en daardoor niet behept was geweest met een onschuldig ijdel-
heidje haar Fransche beschaving en haar Zuidelijk temperament te
willen toonen. Maar ze heeft belangrijker eigenschappen, ze is sterk
en cordaat, ze is de eenige geheel gezonde mensch op Torahus en
daarom trekt ze als een magneet de ziekelijke, Finsche graaf tot zich,
in werkelijkheid geen graaf, maar een tuberculeuse kantoorklerk, die
in een wanhopig verlangen naar kracht en leven, het geld uit zijn
kas genomen heeft, dat hem die beide moet weergeven. En omdat
ze geen vrouw is, die zich de weelde van absolute normen kan
veroorlooven, maar een onecht kind, dat zichzelf ook naar voren
heeft moeten ellebogen, is ze hem een paar weken tot troost en
steun, hoort het verhaal van zijn misdrijf met geruststellende
nuchterheid aan, dekt ten slotte zijn vlucht en blijft alleen achter om
de gevolgen van hun kort geluk te dragen. Een paar weken fladdert
ze angstig rond binnen de enge kring van mogelijkheden tot
redding, die haar eigen milieu biedt, om dan resoluut de laatste
uitkomst te aanvaarden in een overhaast liefdesavontuur met Daniël.
Het is geen toeval, dat juffrouw d’Espard de schakel vormt tusschen
de twee werelden van het boek : het veel omvattende Torahus en
Daniël’s kleine hoeve. Want van beider geest is haar iets eigen. Ze
kent de onrust der cultuurmenschen, steeds vervuld van eigen
lichamelijk en maatschappelijk leven en levenskansen. Telkens als
zich een kans voor haar opent tot terugkeer in haar oude wereld,
begint ze als een bijna symbolische handeling haar gezicht te
masseeren. Maar ze heeft ook deel aan Daniël’s „aardsche vervuld-
heid“.
98 |