Full text |
dokumenten te lezen en er verslag over uit te brengen- Men kan in
twee lijvige boekdeelen van NISARD nagaan hoe rijk de Fransche volks-
literatuur te dien tijde nog was. De Nederiandsçhe uitgever begeerde een
gelijkaardig werk voor Nederland ! En het boek, zooals het opgevat en
geschreven werd, blijft toch, al steunde de schrijver te veel op NISARD,
zooals ik zegde, en al bracht hij ook foutieve meeningen voor over het
ontstaan der volksboeken en de wijzigingen die zij achtervolgens ondergin-
gen, van ongemeen belang door de iconografische dokuménten die worden
meegedeeld. Tevens vindt men er beschrijvingen van boeken en hand-
schriften die men elders te vergeefs zal zoeken, zoo o.m. van een almanak
uit de 15® eeuw, «waarvan waarschijnlijk de weerga niet bestaat. Hij
wordt voorafgegaan door een Latijnschen kalender, waarvan echter slechts
enkele bladzijden over zijn, is zonder paginatie, en de opschriften der
hoofdstukken en de eerste letters der verzen zijn met rooden inkt geschre-
ven ». De meegedeelde opgave en de . beschrijving van het « Planeten
Boeck », dat op den kalender volgt, liet mij onlangs toe hier te Antwerpen
de hand te leggen op het exemplaar dat Dr. Schotel in handen had, toen
hij zijn werk schreef.
Nog later waren het de heeren prof. BOEKENOOGEN en EMILE
VAN HEURCK, die niet alleen speciale studies over de volksliteratuur
maakten, maar zich tevens als verzamelaars van volksboeken deden kennen.
Dr. G. }.> BOEKENOOGEN liet, in ’t jaar 1905, een kleine studie over
de Nederlandsche volksboeken verschijnen. Hij bespreekt de volksboeken
in hun beperkten zin. Iets dient hier vooraf vermeld : hij bekommerde
zich over de ware betéekenis die aan het woord volksboek' dient gehecht.
Wel geeft hij toe dat er desaangaande twee verschillende begrippen zijn
ontstaan, maar hij liet zich vérder leiden door de gekende in-4° formaten,
gedrukt op grof papier en versierd met houtsneden. Over deze, tot in de
19® eeuw in Vlaanderen en andere landen verspreide uitgaven, brengt hij
belangrijke gegevens,, namelijk .aangaande de bronnen vap sommige dier
volksboeken. Hij zette recht wat Dr. SCHOTEL, door zich te veel te
steunen op wat hij links en rechts, in vreemde literaturen had gevonden,
als scheef en krom voorstelde, of, erger nog, er in ’t wilde 'weg over fanta-
seerde, als hij er elders geen beschrijving van, vond of ’t boek niet in
handen kreeg. • * -
’t Mag verwonderen - dat een man als D . BOEKENOOGEN niet
breeder zag en zich niet aansloot' bij de zienswijze van- den Duitschen
hoogleeraar GOERRES, die, bijna een eeuw vroeger, had doen uitschijnen,
dat men bij den term « volksboek » niet zoozeer denken moest aan slecht
oedrukte werken, uitgegeven voor het-lagere volk; maar ook aan de talrijke
materieel goedverzorgde uitgaven van voorheen, die tot in de onderste lagen
van de volksklas waren neergezonken, en er, evenals in de hoogere klassen,
43 |