Full text |
tenvolle dat de bibliothecaris minder nieuwe boeken ter beschikking van zijn lezers
zal kunnen stellen, maar toch moet hij zich deze opoffering getroosten, anders geraken
we nooit uit het slop. Vergeten we bovendien niet dat de duurdere boeken meestal beter
uitgegeven zijn en dat het uitzicht en de materiële verzorging van het boek een belang-
rijke opvoedkundige factor vormt.
Ongetwijfeld zal een aantal lezers steeds naar waardeloze lectuur blijven vragen,
omdat hun belangstelling eenvoudig niet verder reikt. We mogen absoluut niet toegeven
aan dit verlangen. De bibliothecaris moet de moed opbrengen om tegen de stroom op
te roeien. De politiek voor de aankoop van boeken wordt uitgestippeld door de verant-
woordelijke opvoeder en mag in geen geval afgestemd worden op de smaak van het
publiek. . 'r . ■ ' -
Trouwens, we kunnen er op vertrouwen, de meeste lezers zullen beslist mee evolueren,
op voorwaarde althans dat voldoende goede vervangingslectuur voorhanden is en het
bibliothekpersoneel actief meewerkt aan de verheffing van het lectuurpeil.
Laat ons nu eens nagaan wat er werkelijk geschiedt tijdens de uitleenzitting. Wanneer
een lezer een boek komt halen, dan vraagt hij zich niet af — behoudens hier en daar
een uitzondering — : is het boek dat ik ontvang letterkundig verantwoord, betreft het
hier een waardevol werk, zowel naar vorm als naar inhoud, waar ik als ontwikkeld mens
wat aan heb ? Daar denkt hij niet aan. Negenennegentig keren op de honderd interes-
seert hem alleen : zal het werk dat ik zelf uitkies of dat de bibliothecaris mij ter hand
stelt mij boeien, dat wil zeggen ontroeren of amuseren ? ' _
De lezer leeft in het heden. Het moet ons dus niet verbazen dat zijn aandacht vooral
uitgaat naar boeken die in het middelpunt van de belangstelling staan, waarover dus
gesproken en geschreven wordt. De vraag naar nieuwe boeken en best-sellers kan het
bibliotheekpersoneel wel eens radeloos maken, vooral omdat daardoor zoveel goede
boeken op de rekken blijven staan. Het voorname uitzicht van een boek kan beslist het
leesgenot bevorderen, maar op zichzelf vormt het geen waarborg voor de kwaliteit. De
best-seller stelt een heel apart probleem. Waarom vallen bepaalde werken zozeer in de
smaak van de doorsnee lezer ? Het is niet gemàkkelijk uit te maken, maar de boeiende
intrige speelt ongetwijfeld een grote rol. Ook het erotisch element en de sentimentele
behandeling van het onderwerp verstrekken soms een gedeeltelijke verklaring voor het
succes. De best-seller kan vanzelfsprekend een goed boek zijn, maar is het noodzakelijker-
wijze niet. In de meeste gevallen vertoont de best-seller zelfs geen opvallend litteraire
kwaliteiten. Van de andere zijde kan men hem zelden als volkomen waardeloos bestem-
pelen, want dan zou het daverend succes ook achterwege gebleven zijn. Over het alge-
meen komt de best-seller dus wel in aanmerking als geschikte vervangingslectum\
De verheffing van het lectuurpeil gaat vanzelfsprekend gepaard met de opvoeding en
de vorming van de lezer. De ondervinding heeft herhaaldelijk bewezen, dat het mogelijk
is een onontwikkeld lezer op te voeden op litterair gebied. Mits een handig en voor-
zichtig optreden, met inachtneming van talloze voorzorgen en opvoedkundige knepen,
kan hij van zijn soms hopeloos laag vertrekpunt gebracht worden tot de hoogste grens
van zijn geestelijk en emotioneel bevattingsvermogen. Men staat er vaak verbaasd over hoe
hoog dit maximaal bevattingsvermogen wel liggen kan. Maar niet alleen de beginne-
lingen, de mensen van de arbeidersstand, vergen onze aandacht, ook de zogezegde
ontwikkelde lezers moeten onder handen genomen worden. Er zijn universitairen die
litterair volkomen analfabeet zijn. Dit kan overdreven klinken, maar statistieken hebben
uitgewezen dat de beoefenaars van vrije beroepen (advocaten, geneesheren, notarissen,
enz.) aan de spits staan als lezers van detectiveromans met 12,3 pet. van het totaal
aantal boeken dat zij gelezen hebben, tégen 8 pet. voor de arbeiders en slechts 5 pet.
voor de bedienden. We geven evenwel dadelijk toe dat de detectiveroman, wegens de
soms vernuftige intrige, de interessantste groep van het ontspanningsgenre uitmaakt.
151 |