Full text |
Ën in de zware stilte bij het donker geprevel van de doode zee,
pems je met den klagenden wind mee, aan al wat geweest is, en wat
nooit meer keeren zal. »
De dochter van Enkhuizen heeft ook nog iets in zich van den kloe-
ken voorvader. Zij onderging daarbij de stemming van den droom
« aan de rand van de zee ». Daar « zingen de oude torens hun liedjes
met versleten stemmen, en soms, als binnensmonds, murmelt het
water wat terug uit de diepte. Als je heel scherp luistert kun je ’t wel
verstaan, en als je ’t verstaat krijgen je oogen vochtige randjes, en in
jè borst komt een zwaar gevoel »...
In 1920 debuteerde Alie Smeding met « Menschen uit ’n stil
Stadje » waaraan de cntiek vooral het verwijt toestuurde dat het geen
roman, geen evenwichtig samengesteld verhaal bleek. Wat niet belet-
ten kon dat van dit boek reeds twee jaar later een nieuwen druk ver-
scheen. Het dagelijksch leven van menschen uit het stil stadje, de dage-
lijksche omgeving van de schrijfster, rijk aan menschen en typen, door
haar met innige aanhankelijkheid geschetst. Vooral de onterfden be-
waarde zij met voorliefde in haar herinnering. Het boek bekoorde door
een eigenaardige frischheid, door opmerkingsgave, door montere uit-
beelding.
De beschouwing van Frans Coenen mag hier wel worden geci-
teerd : En als men nu weet, dat dit werk zuiver Hollandsch natura-
lisme anno ’80 en daaromtrent, bevat, dan blijkt wel, hoe, trots alle
hevige litteraire bovenstroomingen, het lezend pubiek nog altijd van
dit naturalisme gediend, ja, mogelijk er nu eerst aan toe is. Het moet
bovendien wel een sterke sympathie zijn, die zich in dit verhaal van
klein-stadsleven verdiept, want Alie Smeding heeft hier een stijl als
oud roggebrood, met vele hinderlijke eigenaardigheden van zegging,
die zij sedert af leerde. Het is wel bijzonder merkwaardig te zien, hoe,
zooveel jaren na den triomfanten intocht, den bloei en het vergaan
van dat naturalisme in onze letteren, in een klein stil stadje een jonge
vrouw het weer opneemt, zoo frisch als het ooit geweest is, om er op-
nieuw verhalen van te maken, die een deel des volks nog altijd blijken
te bekoren. Voor den zonderlingen loop, de stagnatie, de onderstroo-
men van geestelijke stroomingen schijnt mij dit van groote beteekenis.
Juist zoo, constateerden wij, dat nu ook Roomsche en Calvinistische
kringen allengs voor het naturalisme in zijn meer gematigde vormen
gewonnen werden, ruim veertig jaar na 80. Maar hier bij Alie Sme-
ding geldt het geen Katholieke of Calviniste, en ziet men den scherp-
sten, felsten vorm van naturalisme verschijnen, met al zijn schoon-
heden en al zijn excessen »... (« Groot-Nederland », 1923, Ie deel.,
blz. 374.)
Te gelijk met den herdruk verscheen een tweede verhaal « Sterke
142 |