Full text |
len emde de hierna volgende begrippen zo duidelifc mogelik te kunnen gebrui-
ken, is het nodig ook even een blik achterwaarts te werpen en na te gaan welke phasen
hCt Et hypotheekwezen gShet openbaar bibliotheekwezen — doormaakt.
r> IpSl Z?.n .er nam?.^k vier: De eerste wordt gekenmerkt door een algemene wanorde.
e oekenj is een nj boeken en de bibliothecaris heeft voor haar techniese verzorging
niet het minste interesse. Wij kunnen deze toestand bezwaarlik als een normale ont-
wikkelingsperiode beschouwen; zij is geen phase, zodat van phasen gesproken, het aan-
tal in feite terug te brengen is op drie.
De eerste daarvan is de inventariserende. De leidende dienst wil weten • stuk
voor stuk jgg| wat in de bibliotheek aanwezig is. Het uitvloeisel daarvan is een ad-
ministratieve maatregel, een « volkstelling » zich uitend innerlik door een inventarisre-
gister, uiterlik alhoewel ook innerlik geldend BMdoor een algemene auteur scata-
logus, of titelcatalogus. ( 1 )
Oudheid en Middeleeuwen gaven de voorkeur aan de titelorde, terwijl de
jongere lijden de auteursrangschikking als doelmatiger hebben beschouwd.
De twede phase zouden wij de schiftende kunnen noemen, zich uitend in de sys-
tematiese ordening van het bezit: het geldt het rangschikken van het bezit naar de
inhoud, naar de behandelde stof, met vooropzetting van een algemeen, vooraf be-
paald kader, of raam, waarin de aangeschafte productie moet ondergebracht worden.
De bibliothecaris fungeert als verkeersagent, staat objectief tegenover zijn boeken-
wereld en brengt elke uniteit in de haar voorbehouden ruimte onder, welke ruimte,
naar vooraf bepaalde filosofiese, «wetenschappelike» of bibliotheconomiese hiërarchie,
in onmiddellik verband staat met de afperkmgen, die haar naar koel-deductieve of
inductieve redenering opvolgen en voorafgaan. Affecten of gevoelswaarden komen
bijgevolg niet voor, zomin als in de eerste phase.
De derde periode kunnen wij als de richtende hestempelen, en zij is het, die ons
m staat gaat stellen opvoedkundig werk te leveren. Zij gaat de helpende hand uit-
steken; zij gaat leiding---in zeer brede en ongevaarlike zin jp|mogelik maken (2)
De derde phase legt de nadruk op het zwijgzaam eisende publiek, en betrekt dat,
~ ™rl voor het publiek op onopgemerkte wijze, — in de ordening. Onmid-
dellik blijkt daardoor, dat een bibliotheek, die renderend werk te leveren wenst, haar
volle aandacht aan deze periode kan en mag schenken. En heus: de beweging om
het die weg op te stuwen zet overal in, en komt in feite neer op het tegemoetkomen
aan van buiten uit gestelde vragen en eisen, waarin de tijdgeest en de voortschrij-
dende ontwikkeling geen te versmaden factoren zijn.
$ $ $
zetten nog eerst een definitie vast : Er komt dus een buiten de eigenlike
bibliotheek gelegen factor mede in het spel: een factor van vóór de toonbank ! Alles
wel beschouwd beantwoordde de systematiese catalogus aàn een imperatieve behoefte
( I ) Het spreekt vanzelf, dat wij hier geen verwarring willen stichten omtrent de
techniese betekenis van een inventaris-, een auteurs- en een titelcatalogus. De drie lijs-
ten worden hier slechts bekeken in hun uiterlike vorm, naar het voor alle drie gel-
dend principe : de toevallige ordening van de werken, 't zij door middel van het
aankoops-toeval, ’t zij door middel van het auteursnaam-toeval ; ’t zij door middel
van het titel-toeval.
(2) Hier dient wel zeer nadrukkelik te worden aangemerkt, dat wij geen weten-
schappelika bibliotheek op 't oog hebben, echter ook geen volksbibliotheek in de aller-
engste, bedroevende betekenis van het woord. |