Full text |
door vertalers of bewerkers, en op de fout aan-
halingen niet steeds direct bij de bron te contro-
leeren. Citaten worden meer dan eens volkomen
vervormd weergegeven en aldus foutief van
geslacht op geslacht overgeleverd. Epicurus, de
meestal verkeerd begrepene, Lucretius, die aan
het woord atoom de beteekenis hecht van eerste
beginsel of oerelement, passeeren dan de revue.
Het gevorderde uur in aanmerking genomen ziet
spreker zich thans gedwongen zijn tempo nog
te verhaasten. Hij verlaat thans de ouden, om
na een sprong van vele eeuwen te belanden bij
Galenus, Roger Bacon, Bernard Palissy ( 16e
eeuw) ; Pascal (met zijn eigenaardige dierkun-
dige opvatting van het atoom) Digby (met zijn
zonderlinge begrippen omtrent de stralende
krachten der materie : het fameuse poudre de
sympathie I), Robert Boyle, Malebranche, Ru-
landus, Van Leeuwenhoek (17e eeuw) ; Berg-
mann, Nieuwentijt, Koenig ( 18e eeuw). Hij
besluit zijn interessante bibliografische wande-
ling met de samenvatting dat het woord atoom
in de wetenschappelijke literatuur vele uiteen-
loopende begrippen heeft gedekt, vooraleer het
zijn moderne beteekenis verwierf.
De Voorzitter dankt prof. Vandevelde voor
zijn belangwekkend betoog en verleent (1 1 u. 10 )
het woord aan dr. J. Soete, stadsbibliothecaris
te Kortrijk die zal handelen over de aan hem
toevertrouwde instelling. Hij begint met kritiek
uit te oefenen op de onverschilligheid van zijn
stadsgenooten voor de vele plaatselijke kunst-
schatten en bezienswaardigheden, en niet het
minst voor de Stadsbibliotheek, die nochtans
door haar rijk en gevarieerd fonds hoogst merk-
waardig is. Zij dankt haar bezit hoofdzakelijk
aan vier belangrijke fondsen : het Goethals-Ver-
cruysse-fonds (1834), het Jozef de Bethune-
fonds (1919), het Slosse-fonds (1920) en het
Sevensfonds, die elkaar in hun verscheidenheid
zeer gelukkig aanvullen. Het belangrijkste fonds,
de kern van de bibliotheek vormt de Goethals-
Vercruysse verzameling, welke hoofdzakelijk
samengesteld is uit door hem terug bij elkaar
gebrachte deelen van de verspreide bibliotheken
van Minderbroeders, Capucienen en Jezuieten.
De geschiedenis van den opbouw van dit fonds
is bij De Potter na te speuren; hij verstrekt ter-
zelfdertijd waardevolle gegevens betreffende het
kultureel peil van Kortrijk in dien tijd. Typisch
is het geval van den boekhandelaar-uitgever
Gambar, wiens zaak meer van een bazaar heeft
dan van een boekhandel. Dr. Soete verstrekt
nadere historische gegevens omtrent Jacob Goet-
hals (Vercruysse is de naam zijner echtgenoo-
te), tot den geestelijken staat voorbestemd, die
een rijke erfdochter huwde, en zich onbeperkt
kon wijden aan zijn hartstocht, het boekenver-
zamelen en de geschiedenis. Zijn geschiedkundi-
ge bijdragen omtrent zijn vaderstad zijn legio.
De historische nota’s die hij uit alle mogelijke
bronnen verzamelde beslaan bijna tweehonderd
bundels. Hij was bovendien een « ware » Vla-
ming, die den roemrijken Sporenslag terug in
het brandpunt der belangstelling bracht. Het
Goethals-Vercruysse fonds omvat 12000 deelen
en 300 handschriften. Deze werden aan de
stad Kortrijk toevertrouwd samen met de vele
catalogi die Goethals van zijn verzameling aan-
legde. Uit de geschiedenis van het fonds valt
zijn samenstelling reeds grootendeels af te leiden :
hoofdzakelijk godsdienst, wijsbegeerte, genealo-
gie, geschiedenis. De schenking J. de Bethune
(een verwant van Goethals-Vercruysse) omvat
vooral Kortrijksche drukken, geschiedenis van
de omgeving, zeldzaamheden en prachtbanden.
Bij priester Slosse staat Dr. Soete iets langer
stil. Hij was een verwoed werker en onverdroten
verzamelaar ; schreef een geschiedenis van de
gemeenten van West-Vlaanderen, waarvan
slechts 14 ex. bestaan, was vriend en mede-
werker van Gezelle, en verdient uit de vergetel-
heid te worden gehaald. Misschien is er dit jaar
aanleiding daartoe in de herdenking van zijn
geboorte (geb. 2-11-1842). Priester Slosse
verzamelde een ongelooflijke massa doodsbeel-
den en bidprentjes, evenals ongeveer anderhalf
miljoen doodsbrieven die een bron zijn van on-
schatbare waarde voor de stamboomkunde. Slos-
se verzamelde bovendien allerhande historisch
materiaal omtrent de kerken en families van
W est-Vlaanderen.
Spreker betreurt (en wij met hem !) dat de
tijd ontbreekt om nog iets te zeggen omtrent de
organisatie van de Stadsbibliotheek, en besluit
zijn lezing met de hoop uit te drukken dat de
Stadsbibliotheek beter bekend en meer bezocht
moge worden.
De Voorzitter dankt Dr. Soete voor zijn voor-
dracht. Op een door dr. Apers gestelde vraag
antwoordt deze dat de Stadsbibliotheek welke
voorheen zeer slecht behuisd was, thans onder-
gebracht is in de zalen van den vroegeren
Lommerd (Berg van Barmhartigheid). De biblio-
theek heeft thans wel een beter onderdak, maar
met den inwendigen bouw en inrichting is het
nog heelemaal niet in orde.
Het is precies 12 uur wanneer Voorzitter
Baekelmans het woord verleent aan pater Eligius
Dekkers, Benediktijner-monnik van Steenbrugge,
die zal handelen over de Abdijbibliotheek te
St. Rikiers in de Middeleeuwe n.
Pater Eligius begint met de verklaren waarom
hij dit onderwerp koos : De eigen bibliotheek is
niet belangrijk genoeg. Waarom dan echter een
Fransche bibliotheek ? Zoo Fransch was ze nu
juist niet, want St. Rikiers was gelegen in
Picardie, op de cultuurgrens waar Germaansche
en Romaansche elementen elkaar ontmoetten,
en waar bovendien — van de kloosters op de
Somme — sterke Iersche invloeden zijn aan te
wijzen. In de eerste helft van de 7' eeuw, ten
tijde van St. Rikiers was het Markenland over-
wegend Germaansch. Pas na zijn dood, op het
einde der 7e eeuw ontstaat de abdij, die haar
bloeiperiode kende in ’t Karolingische rijk, maar |